Και αφού τα 'παμε Μητσάρα μου για την ορμόνη της... βαρβατίλας - έτσι για να μπούμε λίγο στο κλίμα - και πριν περάσουμε σε διάφορα άλλα καυτά θέματα, ας δούμε λιγάκι ποιές είναι οι επιπτώσεις στην υγεία σου αν τελικά "βάλεις το δάχτυλο στο μέλι" και επιλέξεις να γίνεις ο Superman της στάνης...Καταρχήν να σου πώ οτι η υγεία σου θα κινδυνεύει πάντα από την κάθε χρήση φαρμάκου, η οποία γίνεται ανεξέλεγκτη και χωρίς να την έχει συστήσει ο γιατρός σου. Στο χώρο του αθλητισμού, είτε του γυμνστηρίου, είτε μεταξύ αυτών που κάνουν πρωταθλητισμό, όταν μιλάμε για doping συνήθως αναφερόμαστε στη χρήση αναβολικών στεροειδών. Δηλαδή φάρμακα που συντέθηκαν για κάποιο σκοπό και απ' ότι λέει και η λέξη ν' αναβολίσουν τον οργανισμό του χρήστη. Παρακάτω αναφέρονται χαρακτηριστικές περιπτώσεις που χρήζουν την λήψη αυτών των ουσιών (δεν αναφέρεται η ματαιοδοξία σου Μητσάρα...):
- Σε τραυματίες για την ταχύτερη επούλωση των τραυμάτων
- Σε άτομα που επιζητείται αύξηση της πρωτεϊνικής σύνθεσης και βελτίωση του αρνητικού ισοζυγίου του αζώτου
- Σε ασθενείς μετά την ακτινοθεραπεία κακοηθών όγκων για την υποβοήθηση της αιμοποίησης από το μυελό των οστών
- Σε άτομα με ανωμαλίες του σκελετού (κυρίως ασθενείς με οστεοπόρωση)
- Σε άτομα με μειωμένη παραγωγή ορμονών, ως θεραπεία υποκατάστασης
- Σε ηλικιωμένους άνδρες με μειωμένη libido
- Σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη
- Σε άτομα που πάσχουν από το σύνδρομο Raynaud
- Σε ασθενείς με χρόνιες αναιμίες
- Σε ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα
- Σε ασθενείς με νεφρική ανεπάρκεια που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση
- Στη θεραπεία της ενδομητρίωσης
- Σε ασθενείς που πάσχουν από AIDS
Μιλάμε λοιπόν για ισχυρές ουσίες που σε άσκοπη χρήση μπορούν να προκαλέσουν βλάβες μη αναστρέψιμες, μέχρι και θάνατο. Όπως ακριβώς συμβαίνει βέβαια και με άλλες πολύ πιο "αθώες ουσίες" πχ ασπιρίνη, αντιβιωτικά ή κακές συνήθειες πχ κάπνισμα, χρήση αλκοόλ κλπ.
Τα media και οι διάφοροι φορείς πάντως, στην προσπάθειά τους να αποτρέψουν αθλητές και αθλούμενους να κάνουν χρήση των ουσιών αυτών, έχουν δαιμονοποιήσει τα στεροειδή και συχνά υπερβάλουν όταν αναφέρονται στις παρενέργειες από τη χρήση τους μια τακτική που, όπως φαίνεται από την σκληρή πραγματικότητα, έχει αποτύχει πλήρως…
Τα media και οι διάφοροι φορείς πάντως, στην προσπάθειά τους να αποτρέψουν αθλητές και αθλούμενους να κάνουν χρήση των ουσιών αυτών, έχουν δαιμονοποιήσει τα στεροειδή και συχνά υπερβάλουν όταν αναφέρονται στις παρενέργειες από τη χρήση τους μια τακτική που, όπως φαίνεται από την σκληρή πραγματικότητα, έχει αποτύχει πλήρως…
Οι παρενέργειες των ανδρογόνων – αναβολικών στεροειδών εξαρτώνται από το είδος του στεροειδούς που επιλέχθηκε, την χρονική διάρκεια της λήψης, τις δοσολογίες, την προδιάθεση και την ατομική δεκτικότητα του χρήστη προς τις ουσίες αυτές. Θα πρέπει δε, να χωριστούν σε δύο κατηγορίες, στις τοξικές και τις ορμονικές.
Από τις τοξικές παρενέργειες που πιθανόν να εμφανιστούν, οι ηπατικές βλάβες και δυσλειτουργίες (πελίωση - χολόσταση – ηπατίτιδα κλπ) είναι από τις σημαντικότερες. Η πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του ήπατος, έστω και θεωρητικά, δεν μπορεί να αποκλειστεί και θα επιφέρει τον θάνατο. Ωστόσο, σε κλινικές έρευνες δόσεις ανδρογόνων που έφταναν τις 400 – 600 φορές την συνιστώμενη δόση, προκάλεσαν υπερπλασία και υπερτροφία του ήπατος, αλλά όχι και καρκινώματα (Lesna & Taylor, 1986).
Αν και είναι δύσκολο να προσδιοριστούν ποια φάρμακα είναι υπεύθυνα για την πρόκληση νεοπλασίας, εντούτοις η υπόθεση ότι τα αναβολικά στεροειδή προκαλούν καρκινογενέσεις έχει υποστηριχθεί αρκετά (Recant and Lacy 1965, Bernstein et al 1971, Guy J.T. and Auslander M.O. 1973, Johnson et al 1972, Prat et al 1977). Η σημαντικότερη και πιο εκτεταμένη έρευνα όμως έγινε από τον Schmid και το Ινστιτούτο Αθλητιατρικής στην Πράγα (1979). Σε μελέτη επί 780 αθλητών και τα αίτια θανάτων αυτών, έγινε προσπάθεια συσχέτισης (θετική ή αρνητική) κάθε είδους αθλητικής δραστηριότητας με την καρκινογένεση. Τα αποτελέσματα έδειξαν αυξημένα ποσοστά θανάτων (27.9%) από καρκίνο, όταν στον υπόλοιπο μη αθλητικό πληθυσμό της τότε Τσεχοσλοβακίας το ποσοστό ήταν πολύ χαμηλότερο, όπως και στον υπόλοιπο κόσμο όπου το ποσοστό αυτό κυμαίνεται από 20 – 22%.
Αν και η καρκινογένεση είναι πολυπαραγοντικό φαινόμενο, σημαντικό ρόλο παίζει η προδιάθεση και η κληρονομικότητα του ατόμου, εντούτοις, τα αποτελέσματα της παραπάνω έρευνας θα μπορούσαν να είναι ενδεικτικά, παρόλο που η συγκεκριμένη έρευνα δεν απαντάει σε ερωτήματα πόσοι από τους αθλητές αυτούς έκαναν χρήση αναβολικών στεροειδών στην αθλητική τους καριέρα, γεγονός όμως που πιθανολογείται, λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα που ίσχυαν τότε.
Σημαντικές είναι και βλάβες που μακροχρόνια μπορεί να προκληθούν και στον καρδιακό μύ. Τα στεροειδή θεωρείται ότι προκαλούν αύξηση των επιπέδων της χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων στο αίμα. Η μείωση των λιποπρωτεϊνών υψηλής πυκνότητας (HDL) σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα αυξάνει τον κίνδυνο καρδιακών επιπλοκών.
Η διόγκωση – υπερτροφία του προστάτη έχει αναφερθεί στην διεθνείς βιβλιογραφία ότι μπορεί να προκληθεί από την εκτεταμένη λήψη ανδρογόνων αναβολικών στεροειδών (Feyel – Cabanes et al 1978, Gittes, 1991). Ωστόσο, η επιστημονική κοινότητα είναι αντιφατική στο θέμα αυτό και αρκετές αναφορές, αν όχι οι περισσότερες, μάλλον καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τέτοιος κίνδυνος δεν είναι πιθανός (Matsumoto 1990, Mauss et al 1975, Swerdloff, Palaccios, McClure, Campfield & Brosman, 1978, World Health Organization Task force, 1990).
Από τις συχνότερες παρενέργειες θα πρέπει να θεωρηθεί η ακμή (Freed et al 1975, Mauss et al 1975). Η αυξημένη έκκριση σμήγματος από τους σμηγματογόνους αδένες του δέρματος και η εμφάνιση δερματικών παθήσεων με μεγαλύτερη συχνότητα στην περιοχή της πλάτης, αλλά και του προσώπου καθιστούν το πρόβλημα ανώδυνο στην αρχή, αλλά αρκετά έντονο και επώδυνο σε προχωρημένο στάδιο (φλύκταινες, αποστήματα, λύση της συνέχειας του δέρματος κλπ) και θα απαιτήσουν ιατρική παρακολούθηση και θεραπευτική αγωγή.
Η υπερασβαιστιαιμία, αναστολή της απέκκρισης ασβεστίου (Ca), με αποτέλεσμα την αυξημένη συγκέντρωση στον ορό, μπορεί να προκαλέσει από απλή αδυναμία και εύκολη κόπωση (Maxwell and Kleeman et al 1972), μέχρι υπέρταση (Earl et al 1968), λίθους στα νεφρά και μόνιμη βλάβη των νεφρών (Epstein, 1968). Πεπτικό έλκος και πόνοι στην κοιλιακή χώρα είναι επίσης πιθανά συμπτώματα, ενώ παρατηρείται ερυθρότητα των ματιών, κνησμός ή οίδημα στο δέρμα και αλλαγή στην συμπεριφορά (νωθρότητα, απάθεια).
Η υπερασβαιστιαιμία, αναστολή της απέκκρισης ασβεστίου (Ca), με αποτέλεσμα την αυξημένη συγκέντρωση στον ορό, μπορεί να προκαλέσει από απλή αδυναμία και εύκολη κόπωση (Maxwell and Kleeman et al 1972), μέχρι υπέρταση (Earl et al 1968), λίθους στα νεφρά και μόνιμη βλάβη των νεφρών (Epstein, 1968). Πεπτικό έλκος και πόνοι στην κοιλιακή χώρα είναι επίσης πιθανά συμπτώματα, ενώ παρατηρείται ερυθρότητα των ματιών, κνησμός ή οίδημα στο δέρμα και αλλαγή στην συμπεριφορά (νωθρότητα, απάθεια).
Η ατροφία των όρχεων, ως αποτέλεσμα της διαταραχής της παλίνδρομης ρύθμισης στον έλεγχο των επιπέδων της τεστοστερόνης στο αίμα, λόγω της παρουσίας εξωγενούς χορήγησης της ορμόνης, είναι μια βλάβη του ορμονικού συστήματος των ανδρών, μη αναστρέψιμη (Steinberger and Smith 1977, Mauss et al 1975 κ.α).
Πολύ σοβαρές παρενέργειες από την χρήση των αναβολικών στεροειδών θα πρέπει να θεωρηθούν η εμφάνιση γυναικομαστίας στους άνδρες (Aiache, 1989. Friedl & Yesalis 1980), η εμφάνιση της φαλάκρας (Garn, 1951. Hamilton, 1948) και τα συμπτώματα αρρενοποίησης στις γυναίκες. Οι βλάβες που παρατηρούνται συχνά είναι μη αναστρέψιμες και αντιμετωπίζονται μόνο με χειρουργικές επεμβάσεις.
Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί ότι τα αναβολικά στεροειδή όταν λαμβάνονται σε μακροχρόνια βάση επηρεάζουν τη συμπεριφορά του χρήστη κάνοντάς τον επιθετικό, ευέξαπτο και ενίοτε με βίαια ξεσπάσματα έναντι τρίτων που συχνά οδηγούν και σε εγκληματικές πράξεις (Pope and Katz 1988). Σε ακραίες καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν εξάρτηση και η διακοπή της λήψης μπορεί να εμφανίσει σύνδρομα στέρησης που πιθανά να οδηγήσουν σε κατάθλιψη και βέβαια μετά από λίγο σε επανάληψη κάποιας “θεραπείας” (Wright, 1980. Taylor, 1985. Brower et al 1991).
Και όμως…
Παρόλο που οι παρενέργειες στην υγεία από την λήψη των αναβολικών στεροειδών είναι γνωστές στους αθλητικούς κύκλους, σε μια έρευνα που έγινε το 2000 με ερωτηθείς αθλητές υψηλού επιπέδου, τα αποτελέσματα ήταν άκρως ανησυχητικά.
Στο ερώτημα αν θα χρησιμοποιούσαν απαγορευμένες ουσίες εφόσον αυτό θα επέφερε την κατάκτηση ενός χρυσού μεταλλίου, το 90% απάντησε θετικά.
Στο δεύτερο ερώτημα, αν η χρήση των ουσιών αυτών θα είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο μέσα στα επόμενα 5 χρόνια, ποσοστό μεγαλύτερο από 50% απάντησε και πάλι θετικά….
Μήπως τελικά ο Μητσάρας έχει δίκιο όταν μου λέει οτι τελικά εκείνοι που ανέλαβαν τον ρόλο της ενημέρωσης και της διαπαιδαγώγησης των νέων (και κατοπινών αθλητών - πρωταθλητών) στο θέμα αυτό, απέτυχαν οικτρά, συμβάλλοντας ουσιαστικά στο χάλι που ζούμε σήμερα ?
Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί ότι τα αναβολικά στεροειδή όταν λαμβάνονται σε μακροχρόνια βάση επηρεάζουν τη συμπεριφορά του χρήστη κάνοντάς τον επιθετικό, ευέξαπτο και ενίοτε με βίαια ξεσπάσματα έναντι τρίτων που συχνά οδηγούν και σε εγκληματικές πράξεις (Pope and Katz 1988). Σε ακραίες καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν εξάρτηση και η διακοπή της λήψης μπορεί να εμφανίσει σύνδρομα στέρησης που πιθανά να οδηγήσουν σε κατάθλιψη και βέβαια μετά από λίγο σε επανάληψη κάποιας “θεραπείας” (Wright, 1980. Taylor, 1985. Brower et al 1991).
Και όμως…
Παρόλο που οι παρενέργειες στην υγεία από την λήψη των αναβολικών στεροειδών είναι γνωστές στους αθλητικούς κύκλους, σε μια έρευνα που έγινε το 2000 με ερωτηθείς αθλητές υψηλού επιπέδου, τα αποτελέσματα ήταν άκρως ανησυχητικά.
Στο ερώτημα αν θα χρησιμοποιούσαν απαγορευμένες ουσίες εφόσον αυτό θα επέφερε την κατάκτηση ενός χρυσού μεταλλίου, το 90% απάντησε θετικά.
Στο δεύτερο ερώτημα, αν η χρήση των ουσιών αυτών θα είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο μέσα στα επόμενα 5 χρόνια, ποσοστό μεγαλύτερο από 50% απάντησε και πάλι θετικά….
Μήπως τελικά ο Μητσάρας έχει δίκιο όταν μου λέει οτι τελικά εκείνοι που ανέλαβαν τον ρόλο της ενημέρωσης και της διαπαιδαγώγησης των νέων (και κατοπινών αθλητών - πρωταθλητών) στο θέμα αυτό, απέτυχαν οικτρά, συμβάλλοντας ουσιαστικά στο χάλι που ζούμε σήμερα ?
